Marktontwikkelingen

door Corona Koek
Het begin van 2016 leent zich mooi voor een blik vooruit. Als ik naar de sector kijk, dan vind ik dat we weer zo constructief bezig zijn. Ik negeer daarbij gemakshalve even het landelijk aanhoudende geharrewar. Landelijke ontwikkelingen zijn niet meer altijd in verbinding met wat er in de werkelijkheid gebeurt om ons heen. Dat is niet uniek aan de kinderopvang. Op lokaal niveau, waar de realiteit tastbaar is, zie ik prachtige ontwikkelingen rondom het jonge kind.

Ik zie op lokaal niveau opvangorganisaties met elkaar overleggen en samenwerken. Ja, het zijn concurrenten en iedere klant is er een. Maar we verhouden ons sinds de crisis anders tot elkaar schijnt het. De kinderopvangbranche is in ontwikkeling en binnen de ruime mate van diversiteit wordt gezocht naar nieuwe marktevenwichten. Veel opvangorganisaties hebben in de afgelopen jaren gekozen voor een specifieke doelgroep. Na de forse groei tot 2011 is er in de crisis een shake out geweest met faillissementen en fusies. Tussen de bestuurders en hun organisaties die de heftige crisis hebben overwonnen, lijkt een duidelijker signatuurerkenning te ontstaan. Specifieke doelgroepen worden getarget. De crisis heeft de organisaties gedwongen zich te focussen.

Ook de samenwerking met onderwijs brengt op lokaal niveau een soort kleurbekenning teweeg. In mijn laatste periode als kinderopvangdirecteur zijn we bijvoorbeeld gekomen tot een heel heldere samenwerkingsafbakening in een van de regio’s waar we actief zijn. Het bleek dat de twee lokale schoolbesturen een van elkaar gescheiden visie op de ontwikkeling van kinderen hebben. Het ene schoolbestuur paste meer bij ons dan het andere schoolbestuur. Wij bedienen nu alle scholen van het ene schoolbestuur dat in de regio actief is en een andere aanbieder bedient het andere schoolbestuur. Ik zie dat op meer plaatsen gebeuren. Zo ontstaat een nieuwe status quo, die rust brengt in de lokale situatie.

Al ontstaat er meer marktsegmentering vanwege visie, doelgroepkeuze of vanwege samenwerkingspartners waarmee het in meer of mindere mate klikt op inhoud en visie, is de weg naar goede samenwerkingsafspraken soms geplaveid met praktische knellingen en zorgen vooraf. Ik las onlangs een artikel over de situatie in Vlaardingen waar Un1ek en Wijzer in Opvang locaties en peuterspeelzalen uitwisselden. Een uitkomst van ongetwijfeld veel overleg, wederzijds respect en praktische handvatten. Want om ten bate van de rust in het aanbod en de ambities op kindontwikkeling in de toekomst te komen tot respectvolle samenwerking naast elkaar, moeten er in praktische zin veel obstakels worden overwonnen.

Niet iedereen ziet lokaal de weg voor zich naar samenwerking en overleg. Dat leidt in sommige gebieden tot gespannen bestuurders en gespannen onderlinge verhoudingen. Of je ziet een impasse ontstaan. Dat is meestal omdat er angst is voor wat men zou kunnen verliezen. Vanuit die angst droogt open communicatie tussen ketenpartners op, wat de zorgen alleen maar vergroot. Ik kan de zorgen die ik bij sommige kinderopvangbestuurders zie best begrijpen. De afgelopen jaren zijn veel organisaties qua continuïteit door het oog van de naald gekropen. Het instinct om te verdedigen wat je hebt heeft diepe sporen getrokken vanwege de heftigheid van de crisis. Maar focus op wat je wil bereiken brengt je verder dan focus op wat je bang bent te verliezen.

Als je de moed kunt opbrengen om voorbij de zorgen te bekijken naar wat je met je organisatie wil, dan opent zich lokaal een wereld aan kansen. De grootste kansen van stabiele voorschoolse voorzieningen en onderwijs zijn gelegen in doordachte lokale verbindingen. Dat vraagt maatwerk in de oplossingen van knelpunten die je daarin tegenkomt. Die oplossingen laten zich nooit (landelijk en/of politiek) opleggen, maar die ontstaan vanuit overleg tussen lokale ketenpartners.

Als je ondanks de mogelijke drempels die je in zo’n traject voorziet toch het gesprek met al die ketenpartners aangaat, dan blijkt er vaak aan de andere kant van de tafel ook een wens of behoefte te bestaan. Het kost echt wel werk, tijd en soms stalen zenuwen om elkaars belangen te verkennen. En vaak zijn er ook praktische (juridische) drempels waar een slimme oplossing voor moet worden gezocht. Maar die oplossingen en kansen zijn er echt. En als jullie ze kunnen vinden, dan ontstaat er een win-win situatie ten bate van de kinderen. Is dat niet het beste zakelijke voornemen voor dit nieuwe jaar?

Reageren? Dat kan via Twitter: @Coronask of e-mail: ckoek@kekz.nl