De ideale brancheorganisatie

door Corona Koek
Begin 2016 hebben de leden van de Brancheorganisatie Kinderopvang een verkenningsgroep de opdracht gegeven om Team Toekomst samen te stellen, bestaande uit een groep leden die de dwarsdoorsnede van de branche kinderopvang vertegenwoordigt. De opdracht aan het team was na te denken over de toekomst van brancheorganisatie waarin met respect voor de diversiteit van de leden samengewerkt kan worden en die toegerust is om een stabiele koers te varen.

Ik vond het mooi om te zien hoe het hoogste orgaan van een branchevereniging – namelijk de algemene ledenvergadering – geheel eigenstandig reageerde op de onstuimige ontwikkelingen binnen de vereniging en zelf de opdracht formuleerde om op zoek te gaan naar een oplossing. Aldus werd Team Toekomst geformeerd. Onder leiding van Felix Rottenberg is het team aan de slag gegaan. Ik mocht deel uitmaken van dat Team. Ik vond het boeiend en inspirerend om met deze groep mensen de essentie van onze brancheorganisatie onder de loep te nemen.

Diversiteit

Wie of wat is ‘De kinderopvang’? Het is helder dat dit begrip verwijst naar een veelsoortigheid aan organisaties, bestuurders en werkvormen. We hebben het over kinderdagverblijven, gastouderbureaus, bso’s, grote stichtingen die dominant zijn op de lokale markt, grote landelijke spelers, grote commerciële bedrijven, kleine eenmanszaken, middelgrote bv’s met een dga aan het roer, peuterspeelzalen, kleine stichtingen in de krimpgebieden, et cetera. Binnen een branchevereniging hoort voor alle organisaties plaats en ruimte te zijn! Als het niet lukt om bij het overgrote deel van de leden erkenning en herkenning te vinden, dan ontstaat een onhoudbare situatie. Ook dat is helder.
De recente oprichting van een nieuwe brancheorganisatie in de kinderopvang (de Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang, red.) lijkt erop te wijzen dat een deel van de leden te weinig (h)erkenning vonden. Ik neem het signaal dat deze leden afgeven uiterst serieus. Het zijn niet de minste bestuurders die opgestapt zijn en ik besef dat achter elke daadwerkelijke opstapper ook een aantal potentiële opstappers schuilgaan. Als er zo overduidelijke getwijfeld wordt aan de koers van de Brancheorganisatie Kinderopvang, dan kun je er niet meer omheen te onderkennen dat de brancheorganisatie toe is aan een flinke vernieuwing.
Zoals ik al schreef werd het Team Toekomst doelbewust samengesteld uit een diversiteit aan organisaties. Deelnemend aan de gesprekken, viel het me opnieuw op dat onder de grote diversiteit van organisaties een veelheid van verbindingen ligt. Ik zeg opnieuw, omdat ik dat ten tijde van de fusie tussen MOgroep Kinderopvang en de Branchevereniging Ondernemers in de Kinderopvang ook zo heb ervaren.
Is de diversiteit in de huidige brancheorganisatie het probleem of heeft een gebrek aan ruimte voor deze diversiteit de problemen veroorzaakt? Ik weet het antwoord niet, maar stel mezelf wel de vraag.

Herkenbaarheid en vertrouwen

Een vereniging met leden die een grote diversiteit laten zien, moet een bestuursstructuur hebben die niet alleen ruimte laat aan die diversiteit, maar ook dienstbaar is aan wat de leden verenigt en verbindt. Herkenbaarheid en vertrouwen zijn namelijk onmisbaar.
Hoe homogener de groep leden, hoe makkelijker dat zal zijn. In de tijd dat ik bestuurder was bij de Branchevereniging Ondernemers in de Kinderopvang was de mate van herkenbaarheid en vertrouwen tussen bestuur en leden heel hoog. Dat lag voor de hand omdat die vereniging alleen de profit-organisaties onder haar leden had. Door de weinige diversiteit ontstond wel het risico van het ontwikkelen van een kokervisie. Immers, je spreekt alleen gelijkgestemden. Eenmaal bestuurslid van de gefuseerde vereniging, vond ik het verrijkend om met meer diversiteit te maken te krijgen.

Slijpen en scherpen

Maar ook als er sprake is van een grote diversiteit moet herkenbaarheid en vertrouwen mogelijk zijn. Daarnaar is Team Toekomst op zoek gegaan. Bijvoorbeeld in gesprek met Rinda den Beste, voorzitter van de PO-Raad. Als er één divers veld is, dan is het het onderwijs wel. Denk aan de verschillende denominaties die de onderwijssector flink verdelen. In dit veld heeft de PO-Raad herkenning, erkenning en vertrouwen onder de leden kunnen vinden, met als resultaat een organisatiegraad van meer dan 90 procent. Wat leerden we van de PO-Raad? Dat een rijk debat binnen de vereniging over de belangen van de brede sector de uitgedragen standpunten kunnen slijpen en scherpen.
Ik wens de Brancheorganisatie Kinderopvang een versie 2.0 toe, waarin vanuit herkenbaarheid en vertrouwen een plek geboden wordt voor alle typen kinderopvangorganisaties.
Ook de nieuwe brancheorganisatie wens ik veel wijsheid. Beide organisaties hebben naar hun gezamenlijke achterbannen de verantwoordelijkheid om te bouwen aan de ideale brancheorganisatie die tegenstellingen in zich kan verenigingen en dienstbaar is aan de belangen van de sector. Het is aan de leden van beide brancheorganisaties om hen de meest wijze route aanwijzen.

Reageren? Dat kan via Twitter: @Coronask of E: ckoek@kekz.nl